Zanim przeczytasz
Profilaktyka 40 PLUS już nie działa: skierowania wystawiano do 30 kwietnia 2025 r., a badania z nich robiono do 31 maja 2025 r. Bezpłatne badania dorosłych daje teraz program „Moje Zdrowie” w przychodni POZ, dla osób od 20. roku życia, po wypełnieniu ankiety. Kto badał się w 40 PLUS, do nowego programu wejdzie po roku.
- Liczby: badania co 5 lat do 49. roku życia, potem co 3 lata
- Jak: wypełnij ankietę na IKP albo w przychodni
- Uwaga: po badaniach w 40 PLUS odczekaj rok
- Dlaczego: zakres badań dobiera ankieta i lekarz POZ
Czym był program Profilaktyka 40 PLUS?
Był pilotażowym programem Ministerstwa Zdrowia, który finansował Narodowy Fundusz Zdrowia. Ruszył w lipcu 2021 r. i miał jeden warunek wieku: ukończone 40 lat, bez górnej granicy. Według NFZ skorzystało z niego ponad 4 mln osób.
Jakie badania obejmowała Profilaktyka 40 PLUS?
Program miał trzy pakiety: dla kobiet, dla mężczyzn i wspólny pakiet pomiarów. Jedyna różnica między kobietami a mężczyznami to PSA, czyli antygen swoisty dla stercza, oznaczany tylko u mężczyzn.
| Badanie | Kobiety | Mężczyźni |
|---|---|---|
| Morfologia krwi z wzorem odsetkowym i płytkami | tak | tak |
| Cholesterol całkowity albo kontrolny profil lipidowy (lipidogram) | tak | tak |
| Glukoza | tak | tak |
| Próby wątrobowe: AlAT, AspAT, GGTP | tak | tak |
| Kreatynina | tak | tak |
| Badanie ogólne moczu | tak | tak |
| Kwas moczowy | tak | tak |
| Krew utajona w kale metodą immunochemiczną (iFOBT) | tak | tak |
| PSA całkowity | nie | tak |
| Ciśnienie tętnicze, masa ciała, wzrost, obwód w pasie, BMI (wskaźnik masy ciała) | tak | tak |
Zakres zależał od płci i od odpowiedzi w ankiecie. Ankieta miała dwie wersje: dla osób w wieku 40–64 lata i dla osób od 65. roku życia.
Do kiedy działała Profilaktyka 40 PLUS?
Skierowania wystawiano do 30 kwietnia 2025 r., a badania z nich realizowano do 31 maja 2025 r. Terminy wynikały z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 22 kwietnia 2025 r. (Dz. U. 2025 poz. 535).
W 2026 r. programu nie ma, a e-skierowania niezrealizowanego w terminie nie da się już wykorzystać.
Co zastąpiło program 40 PLUS?
Od 1 maja 2025 r. działa program „Moje Zdrowie”, czyli bilans zdrowia osoby dorosłej. Prowadzi go podstawowa opieka zdrowotna (POZ), a obejmuje osoby od 20. roku życia. Zestaw badań dobiera ankieta, a po wynikach przysługuje wizyta z omówieniem wyników.
Zakres podstawowy to:
- morfologia,
- glukoza,
- kreatynina z eGFR (szacowanym współczynnikiem przesączania kłębuszkowego),
- lipidogram: cholesterol całkowity, LDL, HDL i triglicerydy,
- TSH (hormon tyreotropowy).
W zależności od wieku i odpowiedzi w ankiecie dochodzą ALAT, ASPAT, GGTP, anty-HCV oraz PSA całkowity u mężczyzn. Lipoproteinę (a) bada się raz w życiu, między 20. a 40. rokiem życia. Na wizycie z omówieniem wyników mierzy się ciśnienie, tętno, wagę, wzrost oraz obwód talii i bioder, a z nich liczy BMI i stosunek talii do bioder.
Czym różni się Moje Zdrowie od 40 PLUS?
| 40 PLUS | Moje Zdrowie | |
|---|---|---|
| Wiek od | 40 lat | 20 lat |
| Ankieta | IKP, mojeIKP lub przychodnia POZ biorąca udział w programie | IKP lub przychodnia POZ z pomocą personelu |
| Skierowanie | e-skierowanie automatycznie po ankiecie | skierowanie wystawia przychodnia POZ |
| Zakres podstawowy | morfologia, lipidogram, glukoza, próby wątrobowe, kreatynina, mocz, kwas moczowy, iFOBT | morfologia, glukoza, kreatynina z eGFR, lipidogram, TSH |
| Pomiary | w pakiecie badań | na wizycie z omówieniem wyników |
| Status w 2026 r. | zakończony | obowiązuje |
Zakres podstawowy Moje Zdrowie nie obejmuje iFOBT ani badania moczu, a dodaje TSH i eGFR, więc nie zastąpi każdego badania z 40 PLUS. Radzę sprawdzić w swojej przychodni, czy realizuje bilans, i zabrać na wizytę wyniki starszych badań.
Jak zapisać się na badania w 2026 roku?
Na 40 PLUS zapisów już nie ma, więc zapis dotyczy programu „Moje Zdrowie”.
- Wypełnij ankietę w Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) albo w aplikacji mojeIKP. Bez konta wypełnij ją w przychodni POZ z pomocą personelu.
- Odbierz skierowanie wystawione przez przychodnię POZ.
- Zrób badania we wskazanej placówce.
- Umów wizytę z omówieniem wyników. Powinna odbyć się w ciągu 14 dni od przekazania wyników.
Dla porównania: w 40 PLUS ankieta była w zakładce „Profilaktyka” > „Ankiety” na IKP, a na badanie szło się z samym dowodem osobistym.
Co ile lat można się badać?
Odstępy zależą od programu i wieku:
- 40 PLUS: ponowne badania były możliwe po co najmniej 12 miesiącach od poprzednich, ale ta ścieżka jest zamknięta,
- „Moje Zdrowie”: raz na 5 lat w wieku 20–49 lat i raz na 3 lata po 49. roku życia,
- przejście z 40 PLUS: do „Moje Zdrowie” można wejść dopiero po roku od badań w 40 PLUS.
Kiedy do lekarza, zamiast czekać na bilans?
Bilans to profilaktyka dla osób bez objawów, więc przy niepokojących dolegliwościach idź do lekarza rodzinnego od razu, bez czekania na kolejny cykl. Powodem do wizyty jest na przykład:
- ból w klatce piersiowej,
- krew w stolcu lub moczu,
- nagła utrata masy ciała.
To powody do konsultacji, nie objawy konkretnych chorób. Nieprawidłowe wyniki także omawia się z lekarzem rodzinnym. Normy i interpretację zostaw jemu.
Jak zadbać o profilaktykę całej rodziny?
Dzieci mają szczepienia obowiązkowe i bilanse w POZ, a dorośli bilans „Moje Zdrowie” w przychodni POZ, która go realizuje. Jeśli Twoja przychodnia bierze udział w programie, wizyty rodziców i dzieci możesz zaplanować razem. Z kalendarza szczepień dzieci rodzic dowie się, które szczepienia przypadają na dany wiek, i będzie wiedział, czego pilnować przy zdrowiu dziecka obok własnego bilansu.
