Zanim przeczytasz
Szczepienia obowiązkowe w Polsce są bezpłatne i finansuje je budżet państwa. Obejmują 12 chorób i przysługują od 1. doby życia do 19. roku życia. Szczepienia zalecane to osobna kategoria: część z nich jest bezpłatna, część płatna. Terminy poszczególnych dawek zebrano w tabeli Programu Szczepień Ochronnych (PSO) na 2026 rok, czyli w kalendarzu szczepień.
- Liczby: 16-17 dawek w pierwszym roku życia
- Jak: kolejne szczepienia zaczynaj po ukończeniu 6 tygodni
- Dlaczego: 5w1 i 6w1 zmniejszają liczbę wkłuć, ale są płatne
- Uwaga: ospa wietrzna obowiązkowa tylko w grupach ryzyka
Jakie szczepienia są obowiązkowe w Polsce?
Wykaz wynika z komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie PSO na 2026 rok, który opiera się na rozporządzeniu i obwieszczeniu Ministra Zdrowia. Rodzic nie płaci za szczepionkę ani za jej podanie.
Szczepi się przeciw:
- gruźlicy
- WZW B (wirusowemu zapaleniu wątroby typu B)
- rotawirusom
- błonicy
- tężcowi
- krztuścowi
- poliomyelitis (polio)
- Hib (Haemophilus influenzae typu b)
- odrze
- śwince
- różyczce
- pneumokokom
Jest jeden wyjątek: ospa wietrzna jest obowiązkowa tylko w grupach ryzyka wskazanych w PSO.
Kalendarz szczepień obowiązkowych 2026 w tabeli
Kalendarz szczepień dzieci i młodzieży według PSO 2026 obejmuje terminy od 1. doby do 19. roku życia.
| Wiek | Szczepienia obowiązkowe | Uwagi |
|---|---|---|
| 1. doba | BCG (gruźlica), WZW B (1. dawka) | najpóźniej do wypisu ze szpitala |
| 2. miesiąc | WZW B, DTP, Hib, pneumokoki, rotawirusy | po ukończeniu 6 tygodni |
| 3.-4. miesiąc | DTP, Hib, polio (IPV), pneumokoki w 4. miesiącu, rotawirusy | |
| 5.-6. miesiąc | DTP, Hib, polio, rotawirusy | rotawirusy przy schemacie 3-dawkowym |
| 7. miesiąc | WZW B (3. dawka) | |
| 13.-15. miesiąc | MMR (1. dawka), pneumokoki | |
| 16.-18. miesiąc | DTP, Hib, polio | dawki przypominające |
| 6 lat | DTaP, polio, MMR (2. dawka) | dawki przypominające |
| 14 lat | Tdap | dawka przypominająca |
| 19 lat | Td bezpłatnie albo Tdap odpłatnie | do wyboru |
DTP chroni przed błonicą, tężcem i krztuścem, MMR przed odrą, świnką i różyczką. Dokładny miesiąc kolejnych dawek potwierdza lekarz przy kwalifikacji do szczepienia.
Na co zwrócić uwagę na kolejnych etapach?
Jeśli BCG lub pierwsza dawka WZW B nie zostały podane przed wypisem ze szpitala, uzupełnia się je w przychodni. Kolejne szczepienia można rozpocząć dopiero po ukończeniu przez dziecko 6 tygodni. To pierwsza wizyta, na której podaje się kilka szczepionek naraz, a rotawirusy dziecko dostaje doustnie, nie w zastrzyku.
Do 7. miesiąca trwa seria niemowlęca: druga i trzecia dawka DTP i Hib, pierwsza i druga dawka polio oraz trzecia dawka WZW B w 7. miesiącu. Między 13. a 18. miesiącem dziecko dostaje pierwszą dawkę MMR i ostatnią dawkę pneumokoków. Dochodzą też czwarte dawki DTP i Hib oraz trzecia dawka polio.
Jako ojciec nastolatki pilnuję dawek z 14. roku i wyboru w 19. roku, bo w szkole średniej łatwo je przeoczyć, a nikt nie przypomni o nich tak, jak w niemowlęctwie.
Które szczepienia są zalecane bezpłatnie, a za które się płaci?
Rozróżniam tu dwie osie, nie jedną: obowiązkowe czy zalecane to pytanie o status szczepienia, a bezpłatne czy płatne o koszt. Kalendarz oznacza kolorami trzy grupy: obowiązkowe bezpłatne, zalecane odpłatne i zalecane bezpłatne. Przy planowaniu budżetu liczy się druga oś, bo zalecane nie znaczy płatne.
| Zalecane bezpłatne | Zalecane odpłatne |
|---|---|
| grypa (refundacja, od 6. miesiąca życia) | meningokoki grupy B |
| HPV (od ukończenia 9 do 14 lat) | meningokoki ACWY |
| COVID-19 (po 6. miesiącu życia) | ospa wietrzna |
| KZM | |
| WZW A |
Szczepienie przeciw HPV jest bezpłatne dla dziewcząt i chłopców w wieku z tabeli. Jedna ze szczepionek jest też refundowana od 9 do 18 lat. Przeciw ospie wietrznej szczepi się bezpłatnie tylko w grupach ryzyka. Dla pozostałych dzieci szczepionka jest płatna. Można ją podać po ukończeniu 9. miesiąca, optymalnie w 12. miesiącu.
Szczepionki 5w1 i 6w1 zamiast bezpłatnych: co zmieniają?
To płatne preparaty wysoce skojarzone, które zastępują kilka bezpłatnych szczepionek z tej samej serii. Dają mniej wkłuć i mniej wizyt, a terminy z kalendarza zostają bez zmian. Według Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego (ptp.edu.pl) w pierwszych dwóch latach życia dziecko dostaje przy 5w1 12 zastrzyków zamiast 17.
- 5w1 chroni przed błonicą, tężcem, krztuścem, polio i Hib.
- 6w1 chroni przed tymi samymi chorobami oraz przed WZW B.
Ile szczepień dostaje dziecko w pierwszym roku życia?
Przy szczepionkach bezpłatnych jest to 16-17 dawek przeciw 9 chorobom, z czego 14 to wstrzyknięcia (wyliczenie z tabeli powyżej):
- BCG: 1 dawka
- WZW B: 3 dawki
- DTP: 3 dawki
- Hib: 3 dawki
- polio: 2 dawki
- pneumokoki: 2 dawki
- rotawirusy: 2-3 dawki doustne
Przeciw odrze, śwince i różyczce dziecko szczepi się dopiero w 2. roku życia, co opisuje artykuł o szczepionce MMR.
Co się zmieniło w kalendarzu szczepień na 2026 rok?
PSO 2026 opiera się na rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. i obwieszczeniu z 3 października 2024 r. Każdy rocznik PSO publikuje GIS, a aktualną wersję tabeli zaktualizowano w styczniu 2026 r.
Dwie daty dotyczą szczepień zalecanych. Bezpłatne HPV obowiązuje od 1 września 2024 r. Bezpłatne szczepienie przeciw COVID-19 w sezonie 2026/2027 ogłosił komunikat z 7 września 2026 r.
Co, jeśli szczepienie trzeba przesunąć?
Kolejność i odstępy między dawkami ustala wtedy lekarz w indywidualnym kalendarzu szczepień. Powodem może być czasowe przeciwwskazanie, przyczyna organizacyjna albo przyjazd dziecka z kraju z innym kalendarzem. Niezaszczepienie dziecka bez przeciwwskazań naraża je na chorobę i powikłania oraz zagraża dzieciom, które mają z nim bliski kontakt.
Przed każdym szczepieniem lekarz kwalifikuje dziecko, ocenia jego stan zdrowia i pyta o reakcje po poprzednich dawkach, na przykład o odczyn poszczepienny.
Czy dziecko z alergią szczepi się według kalendarza?
Tak, bez względu na liczbę alergenów. Według gajdamed.pl lekarz ocenia ryzyko reakcji alergicznej przy kwalifikacji i przy szczególnej ostrożności może wydłużyć obserwację po szczepieniu.
Jak sprawdzić kalendarz, według którego szczepiono starsze dziecko?
Służy do tego archiwum „Historyczne Programy Szczepień Ochronnych” w serwisie Szczepienia.Info (NIZP PZH-PIB). Wybiera się w nim rok, a pliki kalendarzy od 2021 r. można pobrać. Taki kalendarz warto porównać z książeczką zdrowia nastolatka przed szczepieniem w 14. lub 19. roku życia.
