Zanim przeczytasz
Katar u dziecka jest najczęściej wirusowy: trwa zwykle 7–10 dni, u niemowląt do 14, i mija sam, a pomaga mu tylko udrażnianie nosa. O ocenie decyduje kierunek zmian, nie kolor wydzieliny. Lekarza trzeba, gdy po 10–14 dniach nie ma poprawy, gdy objawy wracają po poprawie albo przy duszności lub wysokiej gorączce.
- Liczby: niemowlę do 14 dni, czasem dłużej
- Jak: sól fizjologiczna, potem aspirator przed karmieniem
- Uwaga: zielony kolor nie oznacza bakterii
- Uwaga: pogorszenie po poprawie wymaga wizyty
Ile trwa katar u dziecka?
Typowy katar wirusowy trwa 7–10 dni, u niemowląt dłużej, a alergiczny ciągnie się tygodniami. Katar to potoczna nazwa nieżytu nosa, który najczęściej towarzyszy przeziębieniu, czyli infekcji górnych dróg oddechowych wywołanej wirusami, m.in. rinowirusami i adenowirusami. Dziecko może przejść nawet 8 takich infekcji w roku.
| Wiek i rodzaj kataru | Typowy czas | Kiedy to już za długo |
|---|---|---|
| Dziecko 3-letnie i starsze, katar wirusowy | 7–10 dni | Gdy nie ma kierunku poprawy albo objawy wracają mocniej |
| Niemowlę i małe dziecko, katar wirusowy | do 2 tygodni, czasem do 3 | Gdy dziecko słabnie, gorzej je i pije albo oddycha z trudem mimo oczyszczonego nosa |
| Katar alergiczny | tygodnie lub miesiące | Gdy wraca stale, bez infekcji. To temat do omówienia z lekarzem |
Czy katar u niemowlaka przejdzie sam? Tak, w infekcji wirusowej mija bez leczenia przyczynowego. Niemowlę nie potrafi jednak wydmuchać nosa ani sprawnie oddychać ustami, więc potrzebuje pomocy w udrażnianiu. Sam fakt, że katar trwa dłużej niż tydzień, nie oznacza, że jest bakteryjny. W zeszycie z objawami zapisz dzień, od którego liczysz katar.
Jak zmienia się katar z dnia na dzień?
Gęstnienie wydzieliny i zmiana jej koloru po kilku dniach to normalny etap infekcji wirusowej. Przebieg ma zwykle trzy fazy:
- Pierwsze dni: wydzielina jest wodnista i przezroczysta, dziecko kicha.
- Po kilku dniach: wydzielina gęstnieje, bywa żółtawa lub zielonkawa, nos jest zatkany.
- Końcówka: wydzieliny ubywa, oddychanie się poprawia.
Kolor i gęstość nie przesądzają o przyczynie, więc zielony katar bywa w pełni wirusowy. Katar bakteryjny jest najczęściej powikłaniem infekcji wirusowej, a nie osobną chorobą od pierwszego dnia. Ocenia to lekarz, nie odcień chusteczki.
Jak oczyszczać nos dziecku?
Nos oczyszczam przed karmieniem i przed snem, bo niemowlę nie oddycha sprawnie ustami, więc zatkany nos od razu przeszkadza przy jedzeniu i spaniu.
- Nawilż śluzówkę nosa solą fizjologiczną 0,9% albo wodą morską.
- Odciągnij wydzielinę z nosa niemowlęcia aspiratorem.
- Naucz starsze dziecko wydmuchiwać nos po jednej dziurce.
- Nawilż powietrze w pokoju, zwłaszcza w sezonie grzewczym.
- Pilnuj picia.
- Przewietrz sypialnię i utrzymuj w niej 18–20°C.
Co z kroplami obkurczającymi nos?
Leki obkurczające błonę śluzową nosa to krótkotrwała pomoc przy zatkanym nosie, nie element codziennej pielęgnacji. Ograniczenie wieku i limit dni stosowania podaje ChPL, czyli Charakterystyka Produktu Leczniczego, oraz ulotka, i tych granic nie wolno naginać. U niemowlęcia o użyciu takich kropli decyduje lekarz.
Czego nie robić przy katarze?
Cztery nawyki pogarszają sytuację albo niepotrzebnie straszą rodziców:
- Nie oceniaj kataru po kolorze ani po samej długości.
- Nie wierz, że katar schodzi na oskrzela. Wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła jest połykana i nie trafia do oskrzeli, bo chronią je nagłośnia, odruch kaszlowy i odruchy krtaniowe.
- Nie oczekuj antybiotyku na wirusowy katar: nie skraca go, a lekarz dobiera antybiotyk przy podejrzeniu bakteryjnego zapalenia zatok.
- Nie przedłużaj stosowania kropli ponad zapis w ulotce.
Z domowych mitów ten o oskrzelach uważam za najbardziej szkodliwy: budzi strach i prowadzi do żądania leków, których dziecko nie potrzebuje.
Kiedy katar wymaga lekarza?
Lekarz jest potrzebny przy sygnale alarmowym, przy braku poprawy po 10–14 dniach i przy pogorszeniu po poprawie. Dziecko bez takich sygnałów nie ma gorączki, bawi się, je, pije i śpi bez większych zaburzeń.
| Pilnie: nocna pomoc lub SOR / 112 | Wizyta w POZ lub teleporada w ciągu 1–2 dni |
|---|---|
| Trudność w oddychaniu mimo oczyszczonego nosa | Katar bez poprawy po 10–14 dniach |
| Obrzęk lub ból wokół oka | Pogorszenie po początkowej poprawie |
| Krew w wydzielinie | Gorączka powyżej 39°C lub trwająca dłużej niż 2 dni (progi: gorączka u dziecka) |
| Apatia, odmowa jedzenia i picia | Kaszel towarzyszący katarowi dłużej niż 10 dni lub nasilający się |
Powrót objawów po kilku dniach poprawy jest powodem do wizyty także wtedy, gdy cały katar trwa krócej niż 10 dni. Przedłużony katar może oznaczać zapalenie zatok przynosowych, a to rozpoznaje wyłącznie lekarz.
Gdy nie wiesz, czy wizyta jest konieczna, skontaktuj się z przychodnią: pierwszą rozmowę można odbyć jako teleporadę NFZ z dzieckiem, bez wychodzenia z chorym dzieckiem z domu.
Katar trwa 2 tygodnie: co to może znaczyć?
To zależy od przebiegu. Gdy katar u dziecka trwa 2 tygodnie, możliwe są trzy scenariusze:
- Kolejne infekcje jedna po drugiej. U dzieci w żłobku i przedszkolu wirusowy katar może wracać nawet kilka razy w miesiącu jesienią i zimą. Dobre samopoczucie i przerwy między katarami wskazują właśnie na serię, a nie jeden długi katar.
- Zapalenie zatok. Katar bez poprawy mimo upływu czasu to sygnał do wizyty, a rozpoznanie należy do lekarza.
- Alergia, czasem przerost migdałka gardłowego. Alergia częściej bywa przyczyną kataru u dzieci starszych niż u żłobkowych i przedszkolnych, u których przeważają infekcje. Przerost migdałka, czyli trzeciego migdała, bywa przyczyną nawracającego kataru.
U dziecka w wieku szkolnym z długim katarem bez gorączki zapytaj lekarza o alergię. Ból ucha przy długim katarze zgłoś lekarzowi, bo może oznaczać zapalenie ucha u dziecka.
Dlaczego katar nasila się tylko w nocy?
W pozycji leżącej wydzielina spływa po tylnej ścianie gardła i drażni je, co może dawać suchy kaszel. Przed snem oczyść nos, a sypialnię utrzymuj chłodną i nawilżoną. Jeśli nocny katar wraca stale, także bez infekcji, przyczyną bywają roztocza kurzu domowego albo przerośnięty migdałek gardłowy, co sprawdzi lekarz. Gdy nocny kaszel się utrzymuje, sprawdź, jak go odróżnić, w tekście o nocnym kaszlu u dziecka.
